BÖLGEMİZ

TRC1 Bölgesi Demografik Göstergeler İstihdam ve İşsizlik Eğitim Sağlık Kültür Ulusal ve Bölgesel Hesaplar Sanayi Dış Ticaret Turizm Finans Gaziantep Demografik Göstergeler İstihdam ve İşsizlik Eğitim Sağlık Spor Kültür ve Turizm Tarım Sanayi Enerji ve Madencilik Ticaret ve Lojistik Ulaşım ve Altyapı Finans Durumu Adıyaman Demografik Göstergeler İstihdam ve İşsizlik Eğitim Sağlık Spor Kültür ve Turizm Tarım ve Hayvancılık Sanayi Enerji ve Madencilik Ticaret ve Lojistik Ulaşım ve Altyapı Finans Durumu Genel Değerlendirme Merkez Çelikhan Gerger Besni Gölbaşı Kahta Samsat Sincik Tut Kilis Demografik Göstergeler İstihdam ve İşsizlik Eğitim Sağlık Kültür Sanayi Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) Küçük Sanayi Siteleri (KSS) Tarım Bitkisel Üretim Hayvansal Üretim Turizm Dış Ticaret Enerji ve Madencilik Ulaşım ve Altyapı Finans Durumu

Tarım ve Hayvancılık

Kırsal nüfusun yoğun olduğu yerlerde tarımsal faaliyetler halen en önemli sektör konumundadır. Bu anlamda 2018 yılı itibariyle Gaziantep ili hariç olmak üzere Adıyaman ve Kilis illerinde tarım sektörünün aldığı pay Türkiye ortalamasının üzerinde gerçekleşmiştir. Adıyaman tarım sektörü, ilin yarattığı GSYH’den %14,4 pay alırken, Kilis %20,2, Gaziantep ise %5,5 pay almıştır. Adıyaman, 2018 yılında 81 il arasında tarımsal hâsılanın büyüklüğü bakımından 46. sırada bulunmakta olup, tarım sektörünün GSYH’den aldığı payda yıllar itibariyle dalgalanmalar göstermektedir.

Tablo 1: TRC1 Bölgesi’nde Tarım Sektörünün Gayrisafi Yurtiçi Hasıla’dan Aldığı Pay (%)

Yıl

Türkiye

Adıyaman

Gaziantep

Kilis

İl Sıra No

2014

6,6

12,6

4,0

20,9

46

2015

6,9

13,4

6,1

26,5

50

2016

6,2

13,4

5,2

20,7

45

2017

6,1

13,5

4,1

21,5

46

2018

5,8

14,4

5,5

20,2

46

Kaynak: TÜİK

Adıyaman toplam tarım alanı 2.343.406 dekar, Gaziantep 3.459.137 dekar ve Kilis 1.029.448 dekar tarım alanına sahiptir. Adıyaman’ın tarım alanları, TRC1 Bölgesi tarım alanının %34,3’ünü, Türkiye tarım alanının ise %1’ni oluşturmaktadır.

Adıyaman’da tarım alanının %75,8’i tahıl ve diğer bitkisel ürün üretiminde, %19,7’si sebze bahçeleri alanı, %2’si meyveler, içecekler ve baharat bitkileri üretiminde kullanılmakta olup süs bitkileri üretimi yapılmamaktadır.

Şekil 1: Adıyaman Tarım Alanlarının Kullanım Amaçlarına Göre Dağılımı (%), 2018

                  

                   Kaynak: TÜİK

Tablo 2: Tarım Alanları (Çayır ve Mera Alanları Hariç) (Dekar), 2018

 

Toplam

Alan

Tahıl ve Diğer Bitkisel Ürünlerin Alanı

Sebze Bahçelerinin Alanı

Meyveler, İçecek ve Baharat Bitkileri Alanı

Süs Bitkileri Alanı

Ekilen Alan

Nadas

Türkiye

231.854.634

154.214.967

35.127.733

7.836.320

34.623.870

51.744

Adıyaman

2.343.406

1.770.925

6.453

46.105

519.923

-

Gaziantep

3.459.137

1.246.598

7.810

98.716

2.106.013

-

Kilis

1.029.448

391.601

40.913

48.534

548.400

-

Kaynak: TÜİK

2018 yılı itibariyle Adıyaman ilinde 129.194 büyükbaş ve 343.577 küçükbaş mevcut olup hayvan varlığı olarak TRC1 Bölgesi’nde Kilis’ten sonra sondan ikinci sırada yer almaktadır. Türkiye’de ise 17.220.903 büyükbaş, 46.117.399 küçükbaş hayvan mevcuttur. Türkiye’deki büyükbaş ve küçükbaş hayvan varlığının %0,75’i Adıyaman ilinde bulunmaktadır.

Tablo 3: Adıyaman Hayvan Stokunun Karşılaştırmalı Gelişimi (Adet)

 

Büyükbaş

 

2014

2015

2016

2017

2018

Türkiye

14.345.223

14.127.837

14.222.228

16.105.025

17.220.903

Adıyaman

80.860

81.288

91.771

117.380

129.194

Gaziantep

152.784

153.655

169.827

191.842

271.879

Kilis

14.304

10.287

10.572

8.886

12.999

 

Küçükbaş

 

2014

2015

2016

2017

2018

Türkiye

41.485.180

41.924.100

41.329.232

44.312.308

46.117.399

Adıyaman

305.583

310.367

297.730

320.507

343.577

Gaziantep

533.727

523.865

487.930

612.906

625.949

Kilis

300.370

322.096

295.666

197.114

210.009

 Kaynak: TÜİK

Adıyaman 2018 yılında sahip olduğu 262.660 baş kümes hayvanı ile 359.217.862 baş olan Türkiye toplamından on binde yedi gibi bir pay almaktadır.

Arı yetiştiriciliği Adıyaman’da geleneksel hayvancılık faaliyetleri dışında son yıllarda gelişmekte olan önemli bir ekonomik faaliyettir. İlin zengin bitki varlığı ve çeşitliliği, sosyo-ekonomik yapısı, arıcılık faaliyetinin düşük yatırım ve az iş gücü gerektirmesi gibi nedenler, ilde arıcılık faaliyetlerinin yaygınlaşmasına ve gelişmesine neden olmuştur. Arıcılık faaliyetlerinin küresel, ulusal ve bölgesel düzeyde gelişmesine neden olan önemli diğer bir faktör ise refah seviyesinin yükselmesiyle birlikte sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme olgusunun, sektörün çıktısı olan ürünlere talebi ve dolayısıyla fiyatları arttırmasıdır. Küresel, ulusal ve bölgesel düzeyde yaşanan gelişmeler ildeki kovan varlığına, arıcılık faaliyeti yapan işletme sayısına ve üretimdeki artışa neden olmuştur. Sektörün gelişimi bakımından Tarım ve Orman İl Müdürlüğü tarafından yürütülen “Adıyaman Yerli Bal Arılarının Morfolojik, Fizyolojik ve Davranış Özellikleri Bakımından Tanımlaması Projesi” ile Adıyaman için“Yerli Arı Irkı” tescilinin yapılacak olması son derece kritiktir.

Arıcılık, Adıyaman’da başta merkez ilçe olmak üzere Sincik, Gerger, Çelikhan, Kâhta, Tut ve Besni ilçelerinde yoğun olarak yapılmaktadır. Bu ilçelerde yapılan arıcılık faaliyeti daha çok hayvancılıkla uğraşan çiftçiler ve emekliler tarafından ek bir iş olarak yapılmaktır. Ancak son dönemde destek mekanizmalarının genişlemesiyle birlikte genç çiftçiler tarafından da yapılmaya başlanmıştır. İlde bir nevi geleneksel arıcılıktan modern arıcılığa geçiş dönemi yaşanmaktadır. Sabit yatırım tutarı ve işletme sermayesi bakımından düşük sermaye ile yapılabilen bir tarımsal faaliyet olması, bu faaliyetin Adıyaman gibi hane halkı sermayesinin az olduğu kırsal alanlarda yaygınlaşmasına neden olmuştur. Bu yönüyle, kırsal alanlarda aile ekonomisi için asıl veya ek gelir kaynağı olabilmektedir.

İlde bal çeşidi bakımından şeker düzeyi düşük, açık sarı renginde olan geven balı ile şeker oranı yüksek, koyu sarı renkli sütleyen balı öne çıkmaktadır. İldeki üreticilerin“Sütleyen Balı” nın üretimini arttırma ve bu bal çeşidi ile markalaşma eğilimleri vardır. Sütleyen balının diğer illerde üretiminin az olması, ilde ise bu bal çeşidinin üretimi konusunda belli bir uzmanlaşma kazanılması bu durumun temel nedenini oluşturmaktadır.

Adıyaman ili kovan varlığı bakımından ülke sıralamasında 40. sırada yer alırken, üretim bakımından 44.sırada yer almaktadır. Güney Doğu Bölgesi il sıralamasında kovan varlığı bakımından 6.sırada yer alırken, bal üretimi bakımından ise 5.sırada yer almaktadır. Bal üretiminde, kovan başına düşen verimliliğin dünya ortalaması 20,5 kg, Türkiye ortalaması 13,3 kg,  Adıyaman ili ortalaması ise 7,9 kg’dır.

Tablo 4:  Adıyaman İli 2004 - 2018 Yılları Arıcılık Verileri, 2019

Yıl

Bal Üretimi (Ton)

Arıcılık Yapan İşletme Sayısı

Kovan Sayısı

2004

374

182

34.032

2005

454

193

41.270

2006

434

191

39.410

2007

627

179

37.429

2008

447

164

39.065

2009

541

198

42.232

2010

389

199

43.176

2011

455

191

49.876

2012

513

195

46.817

2013

442

782

55.467

2014

473

768

56.391

2015

418

807

64.705

2016

446

790

65.500

2017

926

864

70.944

2018

540

844

67.950

Kaynak: TÜİK

 

 

 

 



INVEST IN GAZİANTEP INVEST IN KİLİS INVEST IN ADIYAMAN